Je print alleen tekst in zwart-wit, en toch raakt je cyaan of magenta op. Dat is meestal geen defect. Een inkjetprinter gebruikt bij het onderhoud van de printkop een kleine hoeveelheid inkt uit elke cartridge, ook als er geen kleur op papier komt. Daarnaast zetten veel printers grijstinten samen uit kleureninkt.

Dit artikel gaat over inkjetprinters met losse cartridges of een cartridge met ingebouwde printkop. Heb je een laserprinter, dan speelt dit niet: die gebruikt tonerpoeder en heeft geen printkop die schoongespoeld moet worden. Wat je zelf kunt instellen, verschilt per merk en per model.


Eerst: welk type printer heb je?

  • Inkjetprinter met een printkop in de cartridge. De printkop zit in de cartridge zelf. Vervang je de cartridge, dan vervang je de printkop mee.
  • Inkjetprinter met een vaste printkop. De printkop zit in de printer en de cartridges leveren alleen inkt aan. Deze printers gebruiken bij het opstarten en bij het vervangen van een cartridge doorgaans wat meer inkt.
  • Inkttankprinter. Werkt met navulbare tanks in plaats van cartridges. Het onderhoudsprincipe is hetzelfde, maar je ziet het verbruik letterlijk aan het niveau in de tank.
  • Laserprinter. Gebruikt toner. Zwart printen kost hier alleen zwarte toner.

HP legt op de eigen pagina over inktgebruik uit dat er twee soorten inkjetsystemen zijn en dat het systeem met een vaste printkop bij het opstarten meer inkt kan gebruiken, omdat de printkop eerst met inkt wordt doorgespoeld.


Waarom raakt kleureninkt op zonder dat je kleur print?

Vier oorzaken, van meest naar minst voorkomend.

1. Onderhoud van de printkop. De spuitopeningen kunnen verstopt raken door stof of ingedroogde inkt. Om dat te voorkomen pompt de printer regelmatig een beetje inkt door alle spuitopeningen. Volgens HP gaat het daarbij om een kleine hoeveelheid uit elke cartridge, ook als in het afgedrukte document alleen zwarte inkt wordt gebruikt.

2. Grijstinten worden uit kleuren opgebouwd. Veel drivers maken grijs door kleureninkt te mengen, soms met wat zwart erbij. In de Canon-handleiding over afdrukken in grijstinten staat het duidelijk: je kunt in grijstinten afdrukken met kleureninkt voor subtiele kleuraanpassingen, of op modellen die dat ondersteunen met alleen zwarte en grijze inkt.

3. Opstarten en cartridge vervangen. Bij het inschakelen en na het plaatsen van een nieuwe cartridge voert de printer een initialisatie uit. Dat kost inkt. Bij systemen met een vaste printkop kan het vervangen van één kleur ook een beetje inkt uit de andere kleuren kosten, omdat ze dezelfde printkop delen.

4. Reinigingsbeurten die jij zelf start. Elke reiniging kost inkt. Canon schrijft in de handleiding van de PIXMA-serie dan ook dat je de printkop alleen moet reinigen als het echt nodig is.


Stappenplan: zo beperk je het verbruik

Stap 1: kijk of er echt iets mis is. Print een testpagina of het controleraster voor de spuitopeningen. Zijn de kleuren netjes en de lijnen heel, dan werkt je printer gewoon. Het inktverbruik dat je ziet, hoort erbij.

Stap 2: zet de driver op alleen zwart of op grijstinten. In het printvenster op je computer vind je bij de afdrukinstellingen een optie zoals "Afdrukken in grijstinten", "Zwart-wit" of "Alleen zwarte inkt". Welke naam het heeft, verschilt per merk. Kies de optie die alleen zwarte inkt gebruikt als je printer die aanbiedt.

Stap 3: maak zwart-wit je standaard. Print je vooral documenten, stel de driver dan één keer goed in in plaats van bij elke afdruktaak. Canon beschrijft in de handleiding voor het instellen van standaard zwart-wit afdrukken dat de kleurmodus vaak op automatisch staat, en dat je die kunt vastzetten op zwart-wit.

Stap 4: print regelmatig, ook al is het weinig. Printers die af en toe worden gebruikt, verliezen verhoudingsgewijs meer inkt aan onderhoud dan printers die vaker draaien. Eén pagina per week houdt de spuitopeningen open.

Stap 5: laat de printer met de aan-uitknop uitgaan. Zet je hem uit met een stekkerdoos of schakelaar, dan kan de printkop niet netjes afgesloten worden. De inkt droogt dan sneller in en de eerstvolgende reiniging kost je meer inkt.

Stap 6: reinig alleen bij zichtbare klachten. Ontbrekende lijnen of witte strepen in het testraster zijn een reden om te reinigen. Een cartridge die sneller leeg raakt dan je verwachtte, is dat niet. Hoe je een reiniging goed uitvoert, staat in ons artikel over witte strepen bij het printen.

Stap 7: is het beeld scheef of onscherp, lijn dan uit. Uitlijnen kost minder inkt dan een reeks reinigingen. Zie ons artikel over de printkop uitlijnen.


Waar je vanaf moet blijven

  • Voer geen reinigingen achter elkaar uit. Twee keer reinigen zonder resultaat betekent dat er iets anders aan de hand is. Canon adviseert in dat geval een diepte-reiniging, en die kost nog meer inkt. Blijf niet doorgaan met steeds nieuwe reinigingsrondes.
  • Haal cartridges er niet uit om inkt te sparen. Zonder cartridge staat de printkop open en droogt hij sneller in.
  • Raak de spuitopeningen en de contactpunten niet aan. Vet van je vingers zorgt voor verstoppingen en storingen.
  • Gebruik geen water of schoonmaakmiddel op een printkop in de printer tenzij de handleiding van je model dat beschrijft.
  • Ruikt het verbrand of hoor je een hard schurend geluid, zet de printer dan uit en trek de stekker eruit. Dat is geen inktprobleem meer, en dan is een reparateur de volgende stap.

Per merk verschilt de instelling

De optie om alleen met zwarte inkt te printen bestaat niet op elke printer. Wat je wel op elk merk terugvindt, is een vorm van zwart-wit of grijstinten afdrukken in de driver.

  • Canon: in het printvenster staat "Afdrukken in grijstinten". Op sommige modellen kun je kiezen tussen grijstinten met kleureninkt of met alleen zwarte en grijze inkt.
  • Epson: sommige modellen laten je tijdelijk met zwarte inkt doorprinten als een kleurencartridge leeg is. Epson beschrijft die functie per model en geeft aan dat hij niet overal beschikbaar is.
  • HP en Brother: zoek in het printvenster naar "Grijstinten", "Zwart-wit" of "Alleen zwarte inkt". Staat de optie er niet, dan ondersteunt jouw model hem niet.

Vind je de instelling niet, kijk dan in de handleiding van jouw model of op de supportpagina van het merk. Wij noemen bewust geen knopcombinaties die per model verschillen.


En als een kleur toch leeg is?

Bij veel printers stopt het printen zodra één kleur op is, ook voor zwart-witdocumenten. Vervelend, maar het is de bescherming van de printkop: droog pompen is schadelijker dan even niet printen.

Dat maakt de prijs van je kleurencartridges belangrijker dan je zou denken. Ook als je nooit in kleur print, koop je ze op den duur. Een huismerk multipack is daarvoor de goedkoopste route, want dan heb je alle kleuren tegelijk in huis en betaal je een fractie van de originele setprijs.

>> Bekijk de huismerk multipacks

Twijfel je of de melding klopt en of je cartridge echt leeg is? Lees dan eerst ons artikel over de melding dat de inkt bijna op is.


Conclusie

Een printer die kleureninkt gebruikt bij zwart-wit printen, is in de meeste gevallen gewoon zichzelf aan het schoonhouden. Je beperkt het verbruik door in de driver zwart-wit of grijstinten in te stellen, de printer met de aan-uitknop uit te zetten en alleen te reinigen als het testraster daar aanleiding toe geeft.

Stop met sleutelen zodra je twee reinigingen hebt gedaan zonder verbetering, of zodra de printer vreemde geluiden maakt. Dan is er iets anders aan de hand dan inktverbruik. Vervang je binnenkort toch cartridges, kijk dan wat een huismerk multipack kost.

>> Bekijk de huismerk multipacks


Veelgestelde Vragen over kleureninkt bij zwart-wit printen

Is het normaal dat kleureninkt opraakt zonder dat ik kleur print?
Ja, tot op zekere hoogte. De printer gebruikt bij het onderhoud van de printkop inkt uit elke cartridge, ook als je alleen zwart print. Raakt een kleur binnen een paar weken leeg zonder dat je print, dan is er waarschijnlijk wel iets aan de hand.
Kan ik instellen dat mijn printer alleen zwarte inkt gebruikt?
Op sommige modellen wel. Zoek in het printvenster naar "Alleen zwarte inkt" of naar grijstinten met alleen zwart en grijs. Biedt je model die optie niet, dan blijft de printer kleuren mengen voor grijstinten.
Waarom stopt mijn printer met printen als één kleur leeg is?
Veel printers blokkeren het printen om te voorkomen dat de printkop droog loopt. Dat kan schade geven. Sommige Epson-modellen bieden een functie om tijdelijk met alleen zwarte inkt door te printen, maar die is niet op elk model beschikbaar.
Helpt het om de printkop vaker te reinigen?
Nee, eerder het tegenovergestelde. Elke reiniging kost inkt. Reinig alleen als het controleraster ontbrekende lijnen of strepen laat zien.
Gaat er minder inkt verloren als ik de printer helemaal uitzet?
Alleen als je hem uitzet met de aan-uitknop van de printer. Dan sluit de printkop netjes af. Haal je de stekker eruit terwijl de printer aan staat, dan droogt de inkt sneller in.
Verbruikt een laserprinter ook kleur bij zwart-wit printen?
Nee. Een laserprinter gebruikt tonerpoeder en heeft geen printkop die schoongespoeld moet worden. Voor zwarte tekst gebruikt hij alleen zwarte toner.

Bronnen